Tüm mimar ve iç mimarlar için birden çok katı olan yapılarda önemle ele alınması gereken bir öğedir merdiven. Kullanıcılar için sadece bir dikey sirkülasyon alanı olsa da mimar ve iç mimarlar için anlamı çok daha derindir. Bulunduğu mekanda çok büyük sıkıntılara sebep olabilecek olan merdiven eğer doğru kullanılırsa bu sıkıntılar giderilmekle kalmayıp başka bir çok ihtiyacı da karşılar hale gelebilir.

Hepimiz en azından filmlerde görmüşüzdür büyük konutların kapısından girince kocaman bir merdiven karşılar bizi. Geniş ve heybetli yapısıyla sanki evin büyüklüğünü anlatmak ister gibidir içeri girenlere. Bazen o kadar abartılır ki; aynı yere çıkan iki merdiven yan yana başlar ve yukarıda birleşir. O kadar büyüktür yani girdiğiniz ev. Sahibi de o kadar zengindir işte anlayın merdivenden.

Ancak 21 Yüzyıla yaklaştıkça konutlarla beraber merdivenler de küçülmeye başladı. Nüfusun şehirlerde aşırı artışı ve yer sorunu konutları daha küçük tasarlamak zorunda kalan mimar ve iç mimarların önünde artık zor bir sınav vardı. O büyük, gösterişli merdivenlerin yerine küçük, sadece işlev odaklı, dikey sirkülasyondan başka görevler de yüklenen hatta yeri geldiğinde ortadan kaybolabilen merdivenler tasarlamak gerekliydi artık. İşte Küçük evlerin merdivenleri de bu anlayışın zirve yaptığı tasarımları taşımak zorunda. Küçük evler her konuda olduğu gibi merdiven konusunda da akıllı olmak zorunda. Bu evlerde fazladan tek bir basamağa bile yer yok. Öyle elinizi kolunuzu sallayarak çıkabileceğiniz, küpeştesinden kayarak inebileceğiniz merdivenleriniz olmayacak. Ama hemen moraliniz bozulmasın. Yazının devamında göreceğiniz küçük ev merdivenleri o kadar şirin ve işlevsel ki, okumaya devam ettikçe küçük ev merdiveni konusundaki düşüncelerinizin basamak basamak olumluya döneceğine eminiz.


Öncelikle en çok kullanılan normal rıht ve basamak biçimli merdivenlerden başlayalım. Evlerimizde genelde gördüğümüz ahşap, çelik ya da beton taşıyıcı sistemli merdivenlerdir. Elbette küçük evlerde beton merdiven pek kullanılamaz bu yüzden ahşap ve çelik taşıyıcı sistemli olanlardan bahsetmek gerekir. Bu merdivenlerde normalde kullanılan 2r+b=60-63cm formülümüz vardır. Burada r rıht yüksekliği, b basamak genişliğidir. Yani rıht yüksekliğinin iki katı artı basamak genişliği toplamı 60-63cm arası olmalıdır ki bu bir insanın tek adımda geçtiği yaklaşık mesafedir. Ama daha önceki yazılarımızda da bahsettiğimiz gibi söz konusu küçük evler olunca alıştığımız mimari kurallar esnemek zorunda oluyor. Bu yüzden merdiveni basamak genişliğini mümkün olduğunca dar, rıht yüksekliğini de mümkün olduğunca yüksek tutmalıyız. Böylece daha küçük bir alanda üst kata ulaşmış oluruz. Fakat göz önünde bulundurmamız gereken bir nokta basamakları daraltırken çok abartmamamız gerektiğidir. Aksi taktirde üzerine bastığımızda ayağımızın büyük bir kısmının boşlukta kalması inip çıkarken düşmemize neden olabilir. Bu merdivenlerle ilgili önemli bir konuysa işlevleridir. Dikey sirkülasyon dışında depolama alanı olarak da kullanılmaya oldukça uygundurlar. basamakların veya rıhtların açılması yoluyla bizlere depo alanı sunabilirler. Eğer merdivenimizin yanı boştaysa bu kısımda da vestiyer, kiler, hatta mutfak dolabı gibi alanlar kazanılabilir. işte işin önemli kısmı da bu aslında. Tasarımcı bu merdivene öyle özellikler eklemeli ki kaybedilen alanı telafi etsin, keza bu merdivenler birazdan bahsedeceğimiz diğer merdiven çeşitlerine göre daha fazla alan kaplamaktadır.

Diğer bir merdiven seçeneğimiz rıhtsız merdivenlerdir. Rıhtsız merdivenleri aslında bildiğimiz rıhtı olan merdivenlerle aynı mantıktadır. Farkı ise merdivenin daha az yer kaplaması için basamaklar birbirinin altına girmiştir. Bunun amacı yukarıda da yazdığımız gibi basamakların kapladığı alanı azaltmak. Birbiri altına giren basamaklar toplamda daha az yer kaplar. Tabi bunun için de merdivende rıht olmaması gerekir. Bu merdivenler çok dar alanda çok fazla basamak bulundurma potansiyeline sahiptir. Eğer fiziksel olarak zorlanmayacaksanız, evde yaşlı veya küçük çocuk yaşamayacaksa ve sizin de yaşlanmanıza daha yıllaaaar varsa bu merdivenler çok dar alanda üst kata ulaşmanızı sağlayabilir. Ancak inip çıkmanın yine de zor ve dikkat gerektiren bir iş olacağını unutmayın.

Üçüncü olarak gemici merdiveni olarak isimlendirilen merdiven biçiminden bahsedeceğim. Adının nereden geldiğini herhalde tahmin ediyorsunuzdur. Bu merdivenler genellikle gemilerde ve kuyu gibi dar alanlara inip çıkmakta kullanılır. Eğer bir gemici gibi sportif değilseniz bu merdivenlerin sizin için uygun olmayacağını bilmelisiniz. Gemici merdivenlerine çıkmak zordur, ama inmek daha da zordur. Eğer biraz daha kolaylaştırmak isterseniz hafif bir açı vererek kullanımını kolaylaştırmak mümkün. İyi bir tasarımla basamakları biraz güvenli hale gelebilir ve biraz eğimle işiniz oldukça kolaylaşabilir. Ayrıca kullanmadığınız zamanlarda dikleştirerek veya çıkartıp bir yerlere saklayarak kullanım sırasında kaybettiğiniz alanı tekrar da kazanabilirsiniz. Bu merdivenlerin hafif iskelet yapısı buna imkan sağlayacaktır ki belki de en önemli avantajı budur.

Son olarak gerçekten sınırları zorlayan bir merdiven türü var. Kaybolan merdivenler. Kullanılacağı zaman açılan bu merdivenler kullanılmadığı zaman ortadan kaybolabiliyor ve hiç alan kaybettirmiyorlar. Katlanarak ve ya dikleştirilerek duvarla birleşebilir, duvarların ya da diğer mobilyaların arasına girebilir. Özellikle çok sık katlar arasında gidip gelmiyorsanız ve sürekli açıp kapatmak zorunda kalmayacaksanız oldukça pratik olabilirler. İnternette bulabileceğiniz çok çözüm var. Bazıları gerçekten takdiri hak ediyor. Elbette evinize özel de tasarlanabilir. Yine de ilham vermesi adına bir kaç fotoğrafı bakmakta fayda var.

Please follow and like us: